Ulun choyni qanday damlash kerak: harorat, nisbat va damlash vaqti

Ulun choyni yaxshi damlash uchun uch narsani nazorat qiling: suv harorati, barg ogʻirligi va damlash vaqti. Jin Xuan kabi yengil, sharcha shaklida buralgan ulun uchun kichik gayvanda 100 ml ga 4–5 g barg oling, suv harorati 90–95 °C boʻlsin, damlash esa juda qisqa boʻlsin. Krujkada 100 ml ga 1,5–2 g barg oling va 80–90 °C da 3 daqiqa damlang. Ushbu qoʻllanmada ulun choyni issiq, muzli va sovuq usulda hamda sutli choy uchun qanday damlash tushuntiriladi.

Ulun choy nima

Ulun — qisman oksidlangan choy, u koʻk choy bilan qora choy oraligʻida turadi. Yengil oksidlangan, qovurilmagan ulunning taʼmi yangi va gulli boʻladi. Kuchli oksidlangan yoki qovurilgan ulunning taʼmi esa quyuqroq va mevaliroq boʻlib, issiqroq suv talab qiladi.

Ulun qanday damlanishiga uning shakli ham taʼsir qiladi:

• Sharcha shaklida buralgan ulunlar (Tieguanyin, Jin Xuan va koʻplab Tayvan ulunlari) zich boʻladi. Ular ochilishi uchun issiqlik va vaqt kerak, shuning uchun keyingi damlamalar koʻpincha eng yaxshisi boʻladi.
• Uzun eshilgan barglar (Wuyi qoya uluni, Phoenix Dancong) hajmdor boʻlib, taʼmini tez beradi, shuning uchun ularni qisqaroq damlash mumkin.

Vyetnam Jin Xuan uluni

Jin Xuan — Tayvanda seleksiya qilingan choy kultivari. Hozir u Vyetnamning togʻli hududlarida keng ekiladi. Tabiiy qaymoqsimon ohangi tufayli u koʻpincha «sutli ulun» nomi bilan sotiladi. Baʼzi sutli ulunlarga aromatizator qoʻshiladi. Bizning ulunimizga qoʻshilmaydi.

Bizning Jin Xuan ulunimiz — yashil ulun: yengil oksidlangan, qovurilmagan va kichik, zich yashil sharchalar shaklida buralgan. U yorqin sariq damlama beradi, xushboʻyligi gulli va sutsimon, taʼmi yengil va shirin. Qaynash darajasidan pastroq haroratdagi suv ana shu sutsimon ohangni saqlab qoladi.

Ulun choyni damlash jadvali

Jin Xuan kabi yashil, sharcha shaklida buralgan ulun uchun shu koʻrsatkichlardan boshlang. Toʻq yoki qovurilgan ulun uchun 95–100 °C li suvdan foydalaning.

Manbalar: koʻrsatkichlar Yunnan Sourcing (gunfu), Rishi Tea va Tea and Herbal Association of Canada (krujka) hamda Iowa State University Extension va Harney & Sons (muzli choy va sovuq damlash) maʼlumotlariga asoslangan.

Suv: harorati va yumshoqligi

Issiqroq suv xushboʻylikni tezroq chiqaradi, achchiqlikni ham. Shuning uchun gunfu usulida issiq suv juda qisqa damlash bilan birga qoʻllaniladi, krujkada esa sovuqroq suv va bitta uzoqroq damlash ishlatiladi. Agar harorat sozlanadigan elektr choynakingiz boʻlmasa, qaynagan suvni biroz sovuting va termometr bilan tekshiring.

Yumshoq, minerallari kam suvdan foydalaning. Agar vodoprovod suvingiz qattiq boʻlsa, uni filtrlang yoki butilkadagi yumshoq suv ishlating. Qattiq suv xushboʻylikni soʻndiradi, rangni xiralashtiradi va choy yuzasida parda hosil qilishi mumkin. Choyni tatib koʻrish standarti ISO 3103 suvning qattiqligi choyning taʼmi va koʻrinishini oʻzgartirishini qayd etadi. Agar choyni doʻkon uchun sotib olsangiz, namunalarni doʻkoningizdagi suv bilan sinab koʻring.

Qancha barg ishlatish kerak

Bargni torting. Bir qoshiq buralgan sharchalar bir qoshiq uzun eshilgan bargdan ancha ogʻir boʻladi. 120 ml li gayvanga 5–6 g soling — bu taxminan tubini qoplaydigan miqdordagi sharchalar. 250 ml li krujkaga 4–5 g soling. Agar choy kuchsiz boʻlsa, uzoqroq damlash oʻrniga koʻproq barg qoʻshing.

Gunfu usuli: bosqichma-bosqich

Gunfu usulida 100–150 ml li gayvan yoki kichik choynak ishlatiladi.

1. Suvni 90–95 °C gacha qizdiring. Gayvan, kichik quyish idishi va piyolalarni issiq suv bilan isiting, soʻng suvni toʻking.
2. Har 100 ml gayvan hajmiga 4–5 g barg soling.
3. Ixtiyoriy: bargni issiq suv bilan bostiring va 5–10 soniyadan keyin suvni toʻkib tashlang. Bu chayish sharchalarning ochilishiga yordam beradi.
4. Gayvanni toʻldiring, qopqogʻini yoping va 10–20 soniyadan keyin barcha choyni quyish idishiga quying. Har bir tomchisini toʻkib oling, aks holda barg damlanishda davom etadi.
5. Har bir yangi damlashga 5–15 soniya qoʻshing. Uchinchi yoki toʻrtinchi damlama koʻpincha eng yaxshisi boʻladi.
6. Choyning taʼmi suyulib qolganda toʻxtating, odatda bu olti-toʻqqiz damlashdan keyin roʻy beradi.

Gʻarbcha usul: krujka yoki choynak

1. Suvni 80–90 °C gacha qizdiring. 85 °C dan boshlang. Choy achchiq boʻlsa, haroratni pasaytiring, taʼmsiz boʻlsa, oshiring.
2. Har 100 ml ga 1,5–2 g bargni katta savatchali damlagichga yoki choynakka soling. Kichik toʻrli sharchalar juda tor: buralgan ulun ochilganda quruq holatidan bir necha baravar kattalashadi.
3. 3 daqiqa damlang, soʻng bargni chiqarib oling.
4. Oʻsha bargni yana ikki-uch marta damlang, har safar taxminan bir daqiqa qoʻshing.

Muzli ulun va sovuq damlash

Issiq damlangan muzli choy. Har 100 ml taxminan 90 °C li suvga 3–4 g barg oling — bu krujka uchun miqdordan ikki baravar koʻp — va 3–4 daqiqa damlang. Suzib oling va xuddi shuncha hajmdagi muz ustiga quying. Agar choy loyqalanib qolsa, muzga quyishdan oldin uni bir necha daqiqa sovuting. Shakarni damlagandan keyin qoʻshing.

Sovuq damlash. 10–15 g bargni 1 litr sovuq, filtrlangan suvda muzlatgichda 6–12 soat damlang, soʻng suzib oling. Sovuq suv kamroq achchiqlik chiqaradi, shuning uchun yashil ulun mayin va shirin boʻladi.

Iowa State University Extension choyni quyoshda damlamaslikni maslahat beradi. Shuningdek, damlangan choyni xona haroratida 8 soat ichida yoki muzlatgichda uch kun ichida ishlatishni tavsiya qiladi.

Sutli choy va bubble tea doʻkonlari uchun ulun

Osiyoda ulun sutli choy uchun keng tarqalgan asos hisoblanadi. Yashil ulun yengil, gulli sutli choy beradi, qovurilgan ulun esa qovurilgan non taʼmini eslatuvchi choy beradi. Jin Xuanning tabiiy sutsimon ohangi sut bilan yaxshi uygʻunlashadi. Quyidagi qoidalar har bir damlamaning bir xil chiqishini taʼminlaydi:

• Oddiy choydan kuchliroq damlang, chunki sut, shakar va muz uni suyultiradi. Retseptni gramm, litr, gradus va daqiqalarda yozib qoʻying.
• Bargga joy qoldiring. Katta toʻrli savatcha yoki keng filtr xaltadan foydalaning va bir-ikki marta aralashtiring.
• Oʻz vaqtida suzib oling. Damlash bakida qolib ketgan barg choy asosini achchiq qiladi.
• Kamroq miqdorda, tez-tez damlang. Damlamani tez sovuting va sovuq holda saqlang.
• Damlash baklari va dispenserlarni har kuni yuving va dezinfeksiya qiling.
• Yetkazib beruvchilarni xolis solishtiring. ISO 3103 qiyosiy tatib koʻrish uchun talab qilganidek, ikkala choyni bir xil barg ogʻirligi, suv, idish va vaqt bilan damlang.

Ulun choyni qanday saqlash kerak

Havo, yorugʻlik, issiqlik, namlik va kuchli hidlar ulunning xushboʻyligini soʻndiradi, yashil ulun esa xushboʻyligini qovurilgan ulundan tezroq yoʻqotadi. Uni havo kirmaydigan, yorugʻlik oʻtkazmaydigan tunuka quti yoki paketda, qahva va ziravorlardan uzoqda saqlang. Katta hajmdagi yashil ulun uchun vakuumli alyuminiy paketlarni tavsiya qilamiz (qadoqlash va yuklash boʻlimiga qarang). Paketni ochgandan keyin choyni kichik germetik tunuka qutilarga oʻtkazing. Agar ulunni muzlatgichda saqlasangiz, qadogʻini yopiq tuting va ochishdan oldin xona haroratigacha isishini kuting. Doʻkonda birinchi navbatda eng eski zaxiradan foydalaning.

Ulun choyni damlashdagi keng tarqalgan xatolar

• Yashil ulunni qaynoq suv bilan uzoq damlash — bu choyni oʻtkir va achchiq qiladi.
• Choyga birinchi damlamaga qarab baho berish. Buralgan ulun koʻpincha sharchalar ochilgandan keyin eng mazali boʻladi.
• Qattiq yoki xlorlangan suv — u gulli notalarni bosib ketadi.

Koʻp beriladigan savollar

Ulun choy uchun qaysi suv harorati eng yaxshi? Yashil, sharcha shaklida buralgan ulun uchun krujkada 80–90 °C, qisqa gunfu damlashlari uchun esa 90–95 °C. Qovurilgan ulunga qaynash darajasiga yaqin suv kerak.

Ulunni necha marta damlash mumkin? Krujkada uch-toʻrt marta, gunfu usulida esa olti-toʻqqiz marta.

Ulunni damlashdan oldin chayish kerakmi? Bu ixtiyoriy. 5–10 soniyalik chayish buralgan sharchalarning ochilishiga yordam beradi.

Ulun choyga sut qoʻshsa boʻladimi? Ha. Sutli ulun choy mashhur, Jin Xuanning sutsimon ohangi esa sut bilan yaxshi uygʻunlashadi. Choyni kuchliroq damlang.

Damlangan ulun qancha vaqt saqlanadi? Xona haroratida 8 soatgacha, muzlatgichda esa uch kungacha.

Ulgurji Jin Xuan uluni va namunalar

Goo Farm Vyetnamda Jin Xuan yashil ulunini ishlab chiqaradi va uni choy doʻkonlari, kafelar, sutli choy brendlari va importchilarga ulgurji yetkazib beradi. Spetsifikatsiyani ulun choy sahifamizda koʻring, Vyetnam ulun choyi boʻyicha qoʻllanmamizni oʻqing yoki ulgurji partiya namunasini soʻrash uchun biz bilan bogʻlaning.